اعجاز قرآن از منظر کتاب المیزان فی تفسیر القرآن – مستند رئال موشن
اعجاز قرآن از منظر کتاب المیزان فی تفسیر القرآن – مستند رئال موشن
یکی از موضوعات بسیار مهم و مطرح در مورد قرآن کریم این است که این کتاب شریف ادعا دارد که
1)برای هدایت همه ی بشرنازل شده است
2) تا روزی که انسانی وجود دارد ضامن هدایت و تأمین سعادت آدمی است.
در این صورت قرآن کریم برای انسان معاصر چه دلیلی آورده که بیان کند این کتاب شریف از طرف خداوند نازل شده و او را قانع کند که برای تأمین سعادت خود باید به این کتاب شریف تمسک کند.
جواب این سؤال روشن است . قرآن کریم برای اثبات این دو ادعای خود باید دلیل روشنی بر اعجاز خود بیاورد.اما برای روشن شدن جوانب مختلف پاسخ این سؤال به سراغ کتاب شریف المیزان فی تفسیر القرآن می رویم.
اگر تفسیر شریف المیزان را در میان تفاسیر شیعه بزرگترین تفسیر تا زمان معاصر ندانیم ، حداقل باید یکی از بزرگترین آن ها قلمداد کنیم. روشن است که استفاده از این منبع و مرجع تفسیری در تولید برنامه های تلویزیونی می تواند افتخاری برای رسانه باشد. پس منبع اصلی ما نیز در تولید این محتوی روشن است .
پس بدون تردید اگر برای انسان معاصر ثابت شود که این کتاب شریف معجزه ی آخرین پیامبر خدا برای هدایت انسان هاست ، هیچ عذر و بهانه ای برای سرپیچی از دستورات این کتاب الهی پذیرفته نخواهد بود.
خوب اگر موضوع خوبی برای برنامه سازی یافته ایم و منابع قابل اطمینانی برای تحقیق داریم در مرحله ی بعد باید آن تحقیق را متناسب با یک برنامه ی تلویزیونی به صورت فیلم نامه بازنویسی کنیم سپس ساختاری متناسب با آن را پیشنهاد کنیم و فرمی برگزینیم که این محتوی را به بهترین صورت در خود باز آفرینی کند.
البته طرح این موضوعات تا به حال در تلویزیون در قالب برنامه های (کارشناس ـ مجری) محور بوده و با سؤال و جواب بین گروهی از مخاطبین و یا شخص مجری تولید می شده است ولی ما در این طرح جدید سعی کرده ایم که فرمی جذاب تر برای تولید این برنامه ها ایجاد کنیم.
البته در همین جا متذکر می شوم که با توجه به عمیق بودن مباحثی که علامه در کتاب المیزان مطرح می کنند این برنامه هم بالطبع مخاطب خاص خواهد داشت .مخاطب این برنامه افراد فرهیخته ی جامعه هستند و باید از حداقل مطالعات دینی در حد دروس عمومی معارف دانشگاه برخوردار باشند .
پیش بینی اولیه ما در مورد این مجموعه تولید پنج قسمت است که به طرح ماهیت اعجاز قرآن از نگاه علامه طباطبایی می پردازد. البته در مرحله ی تحقیق مجموعه ی بسیار بزرگی از کتاب هایی که لیست آن به پیوست آمده است جهت نوشته شدن فیلم نامه مطالعه و فیش برداری شده است ولی در این بین جایگاه نظریدو نفر از شاگردان علامه در تبیین مسائلی است که ما در این مجموعه مطرح می کنیم از بقیه ممتازتر است .استاد جوادی آملی و استاد مصباح یزدی حفظهما الله .
محتوای هر برنامه شامل دو قسمت است
1)مباحث نظری است که بر اساس مبانی علامه در مورد ماهیت اعجاز شکل گرفته است
2)بخش اعجازعلمی که یکی از معجزات علمی قرآن را مطرح می کند و توسط اساتید دانشگاهی مطرح می شود . این دو بحث که در ظاهر با هم ارتباطی ندارند در جایی به هم گره می خورند. به این صورت که از زاویه مباحث علمی پیشرفته یکی از معجزات قرآن کریم را مطرح می کنیم و از طرف دیگر مباحث نظری که از نگاه علامه و شاگردان ایشان در برنامه مطرح شده است بر این اعجاز علمی تطبیق می دهیم.
اما در مورد ساختار برنامه باید عرض کنم که این برنامه در مرحله اول بر اساس ساختاری راوی محور شکل گرفت و به کمک بخش کارشناسی و گرافیک همراهی شد . اما بعد از تجربه ساخت قسمت اول به نظر می رسد که راوی باعث شده که ریتم کار کند شود لذا در مرحله ی بعدی که تولید این کار اتفاق بیافتد راوی را حذف کرده و از نریشن استفاده خواهیم کرد. بخش گرافیک البته شامل ارجاع به کتاب های علامه و شاگردان ایشان و یا توضیح بخش هایی از برنامه است که از نظر علمی پیچیده است و توسط نریتور های مورد نظر خوانده می شود و توسط گرافیک ثابت و یا متحرک پوشش داده می شود.
از آن جا که فیلم نامه ی قسمت اول خدمت شما تقدیم می شود به نظر می رسد که توضیحات بیشتری برای معرفی این طرح لازم نباشد.
فیلم نامه قسمت اول مستند برهان – اعجاز قرآن از منظر تفسیر المیزان
این فیلم نامه با نام مستند برهان تولید شده و می توانید آن را در قسمت قرآن تماشا کنید .هرچند با توجه به تجربه ساخت این مستند به نظر می رسد که لازم است بخش راوی حذف شود تا ریتم کار سریعتر و مخاطب پسند تر شود
گرافیک
1-
( داود نماینده ) شاید ندانید خورشیدی که هر روز به زیبایی طلوع میکند و در مغرب به غروب مینشیند، 150 ملیون کیلومتر با ما فاصله دارد. اگر چه تصور این مقدار از مسافت برای ما سخت است ولی این مقدار از فاصله فقط یک واحد مسافت در علم نجوم به حساب می اید. و طول منظومه ی شمسی قریب 40 برابر این واحد است.
شما می دانید که سریعترین ماشینی که تا به حال ساخته شده 447 کیلومتر بر ساعت سرعت دارد ولی فرض کنید که توانسته اید با سرعت 500 کیلومتر بر ساعت رانندگی کنید. برای طی کردن طول منظومه شمسی شما بیش از 1360 سال در راه خواهید بود.
حال فرض کنید که طول منظومه شمسی اتاقی باشد با ابعاد 10 متر، آنگاه نزدیکترین ستاره به منظومه شمسی 280 کیلومتر با آن فاصله خواهد داشت. یعنی بیش از چهار سال طول میکشد تا نور مسافت بین نزدیکترین ستاره تا منظومه شمسی را طی کند. باید توجه داشته باشید که سرعت نور دو میلیون و یک صد و شصت هزار برار سریعتر از پر سرعت ترین ماشین ساخته شده است.
منظومه ی شمسی در بازوی سوم کهکشان راه شیری قرار دارد. کهکشانی که مضربی از صد میلیارد ستاره در خودش جا داده . و این کهکشان یکی از 600 میلیارد کهشانی است که تا به حال شناسایی شده است. مجموعهای غیر قابل تصور از کهکشانها که همگی در حال دور شدن از هم و به نوعی انبساط هستند.
کشف همین اطلاعات که بعد ها منجر به کشف قانون انبساط عالم شد ، قرنها طول کشید.
……………………………
2-
راوی
دانشمندان مدتها به دنبال اندازه گیری ابعاد عالم بودند وبرای این کار وقت و انرژی زیادی صرف کرده اند . در حالی که این مطالعات انجام می شد دانشمندان به موضوع مهم تری رسیدند که به آن انبساط عالم گفتند.
شاید سوال کنید که آیا در حال تماشای برنامه ی با موضوع کیهان شناسی هستید ؟ باید بگویم خیر .
موضوع برنامه ی ما در واقع اعجاز قرآن است . اما این موضوع چه ربطی به بحث کیهان شناسی دارد؟ در ادامه ی برنامه به جواب این سؤال نیز خواهیم پرداخت.
مدت ها بود که این سؤال در ذهنم شکل گرفته بود که اگر قرآن کریم معجزه ی آخرین پیامبر است که همه ی انسان ها را تا روز قیامت مخاطب خود قرار داده ؛ پس باید برای انسان معاصر هم معجزه باشد .اما این آیه و معجزه بودن قرآن در چه جنبه ای از آن است.این معجزه برای ما و در زمان معاصر چیست؟
اندیشمندان مسلمان برای بیان اعجاز قرآن بیشتر به جنبه اعجاز علمی قرآن تأکید دارند. در این مجموعه برنامه ضمن این که مواردی از اعجاز قرآن را بیان می کنیم.به این نکته می پردازیم که به نظر علامه طباطبایی چه جنبه ای از اعجاز قرآن مهمتر و اعجاب آورتر است.
اما در ابتدا برای برای پیداکردن درک درستی از معنی اعجاز قرآن پای سخن بزرگترین مفسر قرآن در عصر حاضر یعنی علامه سید محمد حسین طباطبایی می نشینیم.
المیزان فی تفسیر القرآن جلد اول
در این مجموعه برنامه برای تبیین دیدگاه علامه از نظرات دو تن از شاگردان ایشان نیز استفاد می کنیم . حضرت آیت الله جوادی آملی و حضرت آیت الله مصباح یزدی.
این مجموعه برنامه آیه نام دارد وما قسمت اول این مجموعه را با نام علت پنهان تقدیم به شما می کنیم.
چرا المیزان ؟ و چرا علامه طباطبایی ؟ علت را از زبان آیت الله جوادی آملی از شاگردان مبرز ایشان و یکی از مفسران بزرگ معاصر می شنویم.
…………………………………………………..
3-
گرافیک
مقدمه ی استاد جوادی آملی بر المیزان
(اکبر منانی ) علامه محمد حسین طباطبایی از دیر باز در خدمت قرآن کریم بود و به اندازه خویش با کلام الهی مأنوس و سخن خدا با گوشت و خون او آمیخته شده بود. لذا در تمام رویدادهای تلخ و شیرین با قرآن بود و از او الهام می گرفت و حوادث واقعه در جهان علم را با استنباط از معارف عمیق قرآن حل می نمود. کمتر مسائلی درباره ی عقاید و اخلاق و اعمال مطرح می شود که مرحوم استاد در تفسیر المیزان به آن نفیا یا اثباتاً نپرداخته باشد . به طوری که می توان گفت المیزان در بین تفاسیر چون کتاب قیم جواهر الکلام است در بین کتاب های فقه که هم کمبود گذشتگان را جبران نموده و هم زمینه ی تحقیق آیندگان را فراهم کرده است.
…………………
4-
راوی
در ابتدای بحث اشاره کردیم که اگر قرآن معجزه پیامبر خاتم است پس معجزه ی ایشان باید برای همه ی انسان ها تا روز قیامت معجزه باشد. برای درک بهتر این موضوع باید بدانیم که معجزه چیست . در این برنامه اگر چه به جنبه هایی از اعجاز قرآن و کرامت پیامبر نیز اشاره خواهیم کرد ولی در واقع هدف اصلی ما آشنایی با مفهوم معجزه و چیستی و ماهیت آن است.
با یک مقدمه از استاد جوادی آملی در مورد تعریف اعجاز شروع می کنیم.
…………………………………..
5-
گرافیک
کتاب قرآن در قرآن
(اکبر منانی )«اعجاز » به کار فوق العادهای گفته می شود که تنها فرستادگان الهی توان انجام آن را دارند و بشر عادی از انجام دادن مثل آن عاجز است.
(داود نماینده )استاد جوادی آملی برای تکمیل تعریف اعجاز دوازده خصوصیت را بیان می کنند تا ما بتوانیم تصویر روشن و واضحی از اعجاز به دست آوریم.
…………………………………………………
6-
راوی
تابلوی اول …………………..وقوع اعجاز در امور ممکن
اولین خصوصیتی که استاد برای اعجاز ذکر می کنند این است که اعجاز درامور ممکن اتفاق می افتد.
شاید فکر می کنید که وقتی می گوییم معجزه از توان بشر عادی خارج است منظورمان این است که پیامبران می توانند امر محال را ممکن کنند ؟ نه . معجزه در امور محال اتفاق نمی افتد.حال این سؤال برای شما ایجاد می شود که اگر معجزه در امور ممکن است پس چرا بشر عادی قادر به انجام آن نیست. با یک مثال ساده این موضوع را توضیح می دهم.
دو ضرب در دو می شود چهار . آیا می توانیم با معجزه 4 را از نتیجه بودن برای حاصلضرب دو در دو بیاندازیم. و یا عدد دیگری را مثل پنج به عنوان نتیجه ی این حاصل ضرب قرار بدهیم؟نه این امر محال عقلی است.وقتی می گوییم معجزه در امور محال اتفاق می افتد به این معنی است.
اعتقاد به واقع شدن امر محال اقتضائاتی دارد که هیچ عاقلی نمی تواند بپذیرد .
…………………………….
7-
کارشناسی استاد رمضانی
اگر بنا باشد با معجزه امر محالی ممکن بشود اول کاری که باید بشود و ما می توانیم توقع داشته باشیم این است که ما شریک الباری داشته باشیم .شریک حق تعالی را ما باید بپذیریم امکانش را .یا اجتماع نقیضین را بپذیریم امکانش را.یا اجتماع ضدین را بپذیریم یا این که هرکسی خودش نباشد را ما بپذیریم .این ها محال هستند . اگر بنا باشدکه با اعجاز امر محالی ممکن بشود همه ی این ها محال هستند و همه ی اینها شدنی می شوند.
……………………………………….
8-
راوی
تابلوی دوم………………. اعجاز خارق العاده است
حالا شاید این سؤال برای شما پیش بیاید که اگر معجزه در امور ممکن اتفاق می افتد پس خارق العاده بودن معجزه به چه معنایی است؟
هر معلولی علتی دارد. بعضی وقت ها ما علت را می شناسیم که به آن علت طبیعی عادی می گوییم. مثل این که ماشین حرکت می کند و ما می دانیم که موتور ماشین علت حرکت آن است .اما بعضی وقت ها ما علت را نمی شناسیم .به این موارد علت طبیعی غیر عادی می گوییم. این موارد هم باز خودشان به دو دسته تقسیم می شوند یا این که علم بالاخره می تواند به آن علل پی ببرد. مثل این که مثلاً وقتی من حرکت می کنم هیچ یک از اعضای بدن من کار موتور محرک را برای من انجام نمی دهد.در این موارد علوم تجربی می توانند در صدد پیدا کردن این رابطه ی علی و معلولی باشند برخلاف معجزه که آن هم علت طبیعی غیر عادی دارد ولی علم قادر به کشف آن نیست.ما در معجزه می گوییم که علتی دارد ولی علتی پنهان که از دایره ی علم و دانش بشر خارج است.وقتی می گوییم معجزه امر خارق العاده ای است به این معنی است . یعنی از راه علل طبیعی عادی اتفاق نمی افتد.
………………………………………….
9-
گرافیک
(داود نماینده )برای خاموش کردن آتش کافی است روی آن آب بریزید. پس آب یک علت طبیعی است که سبب خاموش شدن آتش میشود. اما همه ما خوب میدونیم که تنها آب باعث خاموش شدن آتش نمیشود، می توان به کمک علتهای طبیعی دیگری نیز به همین نتیجه رسید. به جز این علتهای طبیعی که متنوع و بسیارند. علتهای دیگری هم هستند که ما آنها را نمی شناسیم.می توان آن علل را علل طبیعی غیر عادی نامید.
آتشی که نمرود برای سوزاندن حضرت ابراهیم برافروخته بود به علتی که ما از آن آگاهی نداریم خاموش شد.علت خاموش شدن آتش در این جا هم طبیعی است اما نه به صورتی که ما در زندگی روزمره عادتاً می بینیم. به همین دلیل آن را علت طبیعی غیر عادی می نامیم.
مثال دیگری بزنیم. ماشین برای حرکت احتیاج به موتور دارد. موتور برای حرکت ماشین یک علت طبیعی عادی است . اما آیا حرکت کردن فقط از راه علل عادی طبیعی اتفاق می افتد؟
وقتی دست ما حرکت می کند چه محرکی باعث حرکت دست ما می شود. آیا در بدن ما موتور محرکی وجود دارد؟ علت حرکت دست ما هم مثل حرکت ماشین طبیعی است ولی غیر عادی است. یعنی ما به درستی علت آن را نمی شناسیم.
علل خفیهی در معجزه شبیه علل طبیعی غیر عادی است . از این جهت که علت آن اگر چه طبیعی است ولی از راهی غیر عادی که ما نمی توانیم به آن پی ببریم اتفاق میافتد.
………………………………………………………………….
10-
راوی
ما گفتیم که هر چیزی در این عالم بر اساس رابطه ی علی و معلولی است و گفتیم که علل طبیعی غیر عادی دو گونه است گاهی علم می تواند به آن پی ببرد و گاهی مثل معجزه علم توانایی دست پیدا کردن به آن را ندارد. اما حتی در مواردی که به نظر می رسد علم قادر به شناسایی آن است هم این گونه نیست که علم هیچ محدودیتی نداشته باشد.اینشتین به عنوان یکی از بزرگترین دانشمندان علم تجربی که نظریات او هنوز در علوم تجربی کارگشا است به این موضوع اذعان دارد که حتی علوم تجربی هم مرزهایی دارد و علم بشری قادر به کشف هر علتی نیست.
…………………………………………………
11-
گرافیک
( داود نماینده )شاید کمتر کسی باشد که نام اینشتین را نشنیده باشد. به طور قطع باید او را یکی از بزرگترین و مشهورترین دانشمندان عصر حاضر در علوم تجربی دانست . اما خوب است که نظر این دانشمند را در محدود بودن علوم تجربی در حوزه ی شناخت بشری بدانیم . او در مجموعه نوشته هایی که تحت اشراف خود او جمع آوری شده و با نام پندارها و باورها به چاپ رسیده است جمله بسیار معروفی دارد که دانشمندان بسیاری به نقل از انیشتن و به تأیید آن را تکرار میکنند.
The most incomprehensible thing about the univers is that it is comprehensible .
غیر قابل فهم ترین چیز دربارهی جهان هستی این است که بگوییم این عالم برای انسان قابل درک است.
……………………………………………………..
12–
راوی
تا به حال دو تا از خصوصیات اعجاز را برای شما بیان کرده ایم . گفتیم معجزه در امور ممکن اتفاق می افتد نه محال. در ادامه این سؤال پیش آمد که اگر معجزه در امور ممکن اتفاق می افتد پس چرا می گوییم خارق العاده ؟ و توضیح دادیم که خارق العاده به این معنی است که علت معجزه امر طبیعی غیر عادی است که ما نمی توانیم نسبت به آن شناخت پیدا کنیم . همانطور که نسبت به بسیاری از علل دیگر در این عالم نیز همین گونه است.
تابلوی اول …………………………..
تابلوی دوم ………………………….
در این جا به همین مقدار بسنده می کنیم .
اما در ابتدای برنامه دیدید که ما در مورد ابعاد عالم هستی سخن گفتیم و به این نکته اشاره کردیم که دانشمندان در ضمن بررسی ابعاد هستی به نکته بسیار مهم تری رسیدند. انبساط عالم. وبه شما قول دادیم که ارتباط این بحث را با موضوع اعجاز قران بگوییم،و حالا نوبت آن رسیده که پای صحبت های آقای دکتر رزمی استاد فیزیک و کیهان شناسی بنشینیم تا در باره ی این موضوع برای ما بگویند.
……………………………………………….
13-
دکتر رزمی
نظریه انبساط را می گوید
اگر بخواهم به طور تخصصی تر ولی به شکل عمومی اشاره کنم به نظریه ی انبساط عالم باید اشاره کنم به آقای اسلیفرو هابل .این آقایون با پیشرفت فن آوری رصد به دنبال اندازه گیری فاصله ی اشیاء دوردست بودند . به زبان ساده این ها متوجه شدند که از یک مقیاس به بعد هر چه طول موج دارند دریافت می کنند این طول موج ها داره بزرگ میشه .اصطلاحاً می گیم انتقال به قرمز داره. چون پهنای بینابی که بشر داره از قرمز تا آبی و بنفشه دیگه .توی رنج بینابی و برد بینابی که نگاه می کند. و قرمز طول موج بلندتره به اصطلاح. می گویند انتقال به قرمز. منتهی جالب توجه بود که از یک مقیاسی به بعد هر چی دیدند انتقال به قرمز دیدند.فیزیک دانی که امواج خوانده این ها هم از بزرگان بودند اعلام کردند که ما باید نسبت به هم سرعت داشته باشیم .و چون همه اش هم انتقال به قرمز داریم و این انتقال به قرمز برای اشیاء دور دست هم به یک نسبتی که ظاهراً این نسبت خطی است داره هی بزرگتر می شود پس کهکشان ها در مقیاس های بزرگ دارند از هم با سرعت دور می شوند
ما یک اصلی در کیهان شناسی داریم به نام اصل کیهان شناخت که به اسم کوپر نیک هم هست . به این معنی که هیچ نقطه ای در عالم نقطه ی ارجح نیست .یعنی اگر یک مشاهده ای .ما از این جا داریم عالم را مشاهده می کنیم.اگر ما در یک کهکشان دیگری بودیم توی اون خوشه کهکشانی هم ما باید همان جور می دیدیم.در مقیاس بزرگ البته. اگر ما این اصل کیهان شناختی را قبول کنیم و رصد ها هم در تعارض با این نیست و بعد داده های هابل را هم نگاه کنیم می گوییم چه این جای عالم و چه هر جای دیگه در مقیاس های بزرگ همه ی اشیاء تشکیل دهنده ی عالم در مقیاس بزرگ کیهانی دارند از هم دور می شوند.پس باید گزارش کنید که عالم در حال انبساط است …….
…………………………………………….
14-
راوی
انبساط عالم .
یک بادکنک را بردارید و روی آن با ماژیک علامت بگذارید.حالا این بادکنک را باد کنید فاصله ی بین این نقاط بیشتر می شود. نظریه ی انبساط عالم همین موضوع را بیان می کند.در واقع این نظریه می گوید که فاصله ی بین اجرام آسمانی به طور دائم در حال افزایش است .
علامه طباطبایی در تفسیر آیه 47 سوره ذاریات احتمال می دهند که منظور از این آیه شریفه اشاره به موضوع انبساط عالم باشد .
…………………………
15-
گرافیک
وَالسَّماءَ بَنَینَاها بَأَیدٍ وَ إِنّا لَمُوسِعونَ ذاریات /47
( اکبر منانی )«ایدٍ» هم معنای قدرت میدهد و هم نعمت. و کلمه « موسعون » هم به تبع معنی «ایدٍ» معنا میشود.
اگر اید را بر معنای قدرت بگیریم آیه را باید اینگونه ترجمه و تفسیر کرد: ما آسمان را با قدرتی بنا کردیم که با هیچ مقیاسی توصیف و اندازه گیری نمیشود و ما دارای دستی در قدرت هستیم که هیچ چیز آن قدرت را مبدل به عجز نمیکند.
و بر مبنای ترجمه «ایدٍ» به نعمت ترجمه و تفسیر آیه چنین می شود ؛ ما آسمان را بنا کردیم در حالی که بنا کردنش همراه با نعمتی بود که آن نعمت را با هیچ مقیاسی نمی توان اندازه گرفت و ما دارای نعمتی واسع هستیم و دارای غنای مطلق می باشیم و خزانه های ما با اعطاء و رزق دادن پایان نمی پذیرد و از آسمان هر که را بخواهیم و به هر جور بخواهیم رزق می دهیم .
احتمال دارد که کلمه « موسعون » از این اصطلاح گرفته شده باشد که می گویند : فلان اوسع فی النفقه فلانی در نفقه توسعه داد یعنی خیلی خرج کرد در نتیجه منظور توسعه دادن به خلقت آسمان خواهد بود که بحث های ریاضی امروز هم آن را تأیید می کند.
( داود نماینده )همان طور که می بینید بنا بر نظر علامه احتمال دارد موسعون به معنای توسعه پیدا کردن آسمان باشد. یا همان نظریۀ انبساط عالم.
قرن ها قبل وقتی که انسان ها به وسایل و ابزارپیشرفته ی کیهان شناسی زمان معاصر دسترسی نداشتند و در سرزمینی که مردم آن از کمترین سطح دانش بشری هم بهره ای نبرده بودند پیامبری مبعوث شد که در کتاب او اخباری غیبی وجود داشت که بخشی از آن ها مربوط به قوانین علمی بسیار پیچیده ای بود که قرن ها بعد کشف شد. اما انسان ها برای کشف قانون انبساط جهان چه راه پیچیده ای را پیموده اند؟
……………………………….
16-
راوی
به نظر علامه طباطبایی دلالت کلمه ی موسعون به نظریه انبساط عالم احتمالی است. چرا ؟
چون برای استناد یک موضوع علمی به قرآن باید به آن یقین اشته باشیم. حال آیا این موضوع بر پایه تحقیقات علمی یقینی و قطعی ثابت شده است ؟ آیا به انبساط جهان از نظر علمی یقین داریم ؟
…………………………………….
17-
دکتر رزمی
بحث نسبیت را می گوید
اطلاعات دیگری که تقویت کرد این بحث را.( چون خود هابل فیزیکدان نظری نیست . منجم مشهور بوده.) اطلاعات نظری بوده که با شکل گیری نظریه نسبیت عام توسط اینشتین مطرح شده است . این اتفاقاً قریب به حدود بیش از ده سال قبل از ارائه مقاله هابل هم بوده. 1915 میلادی نظریه نسبیت عمومی را اینشتین معرفی کرده است.نظریه نسبیت عمومی امروزه به عنوان نظریه جدید و استاندارد است و توضیح دهنده گرانش در کیهان برای ما هست. نظریه نسبیت عام اینشتین جواب های سازگاری که ازمعادلات میدانی اش بیرون می آیند فقط جهان در حال انقباض و یا انبساط را می پذیره.بنابراین تئوری هم داره میگه که جهان یا در حال انقباض است و یا انبساط .این ها معادلات ریاضی هستند و ما در عمل می بینیم که کدامش هست با ارائه ای که هابل از اطلاعاتش داده جهان در حال انبساط است …..
0003-2014-01-07
29/4 تا 12/5
حتی خود اینشتین تصورش این بوده که یک عالم استاتیک یا ساکن داریم و خودش دوست داشته معادلاتش را جوری؛ معادلات نسبیت عام اش را جوری فرمول بندی کنه که عالم استاتیک از توش به عنوان حل بیاید بیرون . بعداً که متوجه می شه که انبساط عالم به شکل رصدی تأیید شده است ، آن تصورش را و آن دست کاری معادلاتش را به عنوان بزرگترین اشتباه زندگی اش یاد می کنه
………………………………….
18-
راوی
نزدیک به یک صد سال از ارائه ی این نظریه گذشته و علم نجوم و کیهان شناسی پیشرفت های قابل توجهی داشته است . آیا نظریه انبساط عالم جایگاه اولیه خود ش را حفظ کرده است یا تردید هایی در مورد این نظریه بین دانشمندان به وجود آمده است ؟
……………………………………
19-
دکتر رزمی
یک اتفاق دیگه هم که افتاد . البته چند دهه بعد .در این بحث جنگ جهانی دوم اگر اشتباه نکنم بود.نیاز نظامی که در بحث رادار بود.بحث امواج رادیویی و به تبعش نجوم رادیویی مطرح شد.نجوم رادیویی کمک کرده به این معنی که اگر جهان در حال انبساط است. ما اشیاء دور دست را که داریم نگاه می کنیم .باید تعداد کهکشان ها و یا اشیاء تشکیل دهنده عالم در یک زاویه ی فضایی خاص بیشتر باشه تا الآن یا تا نزدیک ها. خوب این ابزار امواج رادیویی اختراع شد اومد نجوم رادیویی راه افتاد . غوری که در فضا کردند دیدند چگالی و یا به اصطلاح تعداداشیایی که در یک زاویه فضایی می شمارند به مراتب بیشتر از این نزدیک هاست.خوب این تقویت می کند که عالم . گفتم ما همین طور که در عالم غور می کنیم مثل این است که درزمان عقب می رویم گذشته چگال تر از الآن بوده . تعداد کهکشان در واحد حجمی که می شمارند یا واحد فضایی در گذشته بیشتر از الآن است .این تأیید رصدی می کند که عالم در حال انبساط هست……..
کشفیات جدید داشتیم ، تابش ریز موج زمینه ای مال اوایل دهه ی هفتاد میلادی است که تخصصی است و من واردش نمی شوم .جایزه نویل دادند. دو سه تا ماهواره ناسا فرستاده بالا ماهواره کوبه و بعد ماهواره دبلیو مپ که این ها جزئیات بعدی این مدل انبساط عالم را تأیید کرده که این جا افتاده .
…………….
20-
راوی
به دنبال این بودیم که چرا دلالت کلمه ی موسعون به نظریه انبساط عالم از نظر علامه طباطبایی احتمالی است؟ به نظر می رسد که اشکال کار در محدودیتی است که علم دارد.
بگذارید در قالب یک مثال این موضوع را برای شما توضیح بدهم. . اگر در کنار دریا بایستید و آب شیرینی را در ظرفی بجوشانید . دمای جوش آب 100 در جه سانتی گراد خواهد بود . پس علم تجربی به عنوان یک قانون می گوید که آب در صد درجه به جوش می اید . حال اگر همین آب را با همین وسائل به بالای کوه هیمالیا ببرید آب در دمای کمتر از 100 درجه سانتی گراد به جوش می آید .در این صورت شما چه خواهید گفت ؟ آیا می گویید که قانون اول اشتباه بوده است ؟ خیر . بلکه می گویید برای جوشیدن آب در دمای 100 درجه باید تمامی شرایط موجود باشد.یکی از این شرایط این است که ارتفاع شما از سطح دریا صفر باشد.
در واقع علوم تجربی در مواردی که به صورت جزئی به تجربه ای دست می زنند می توانند با در نظر گرفتن همه ی شرایط به راحتی حکمی صادر کنند و نتیجه ای بگیرند ولی وقتی پای ارائه ی قانون و قاعده ی کلی پیش می آید این جاست که علوم تجربی دیگر نمی توانند به راحتی حکمی صادر کنند و یا قانونی وضع کنند.چون گاهی شرایط و عوامل تأثیر گذار بسیار بیشتر از آن است که در محدوده ی علم بشر قرار گیرد.
موضوع انبساط عالم هم همین گونه است . علم به دلیل محدویتی که دارد نمی تواند این نظریه را به طور یقینی اثبات کند.
با توجه به همه ی این محدودیت ها دانشمندان معتقدند که بعید به نظر می رسد که نظریه انبساط عالم به طور کامل نقض شود و در این صورت می توان جنبه ی اعجازی آیه شریفه 47 سوره ذاریات را تقریباً قطعی و حتمی دانست.
………………………………..
21-
دکتر رزمی
00009-
1 دقیقه و 17 ثانیه
بعضی از مواردی که داریم اینجوری است که واقعاً می شود گفت از قطعیات علمی . این علمی باز می رساند که علی الاصول خطا و عدم قطعیت درش هست.
2دقیقه تا 2دقیقه و 54 ثانیه
مثلاً من از خود فیزیک خدمت شما ارائه می دهم موردی را . نظریه نسبیت خاص را شنیده اید که آمده و نسبت به نسبیت گالیله و نیوتنی که وجود داشته سیستم را به هم ریخته ولی ما در همین نظریه نسبیت داریم که اگر سرعت در مقابل سرعت نور کمتر باشد روابط و تبدیلاتی که داریم بر می گردد به تبدیلات گالیله . بنابراین من خودم به دانشجوها می گویم نگویید آن غلط است بگویید حوزه ی حکومت یا گلیم ادعای نسبیت گالیله ای این قدر است . در محدده ی سرعت های پایین است. پس بنابراین می گوییم نسبیت اینشتینی تأیید مجدد بر نسبیت گالیله ای است ولی حوزه حکومتش را می گوید این قدر است.
4 دقیقه و 28 ثانیه تا
آن شکلی که تصور کنید که اتفاقی مثل نظریه بطلمیوس که کاملاً غلط باشد را من نمی توانم بپذیرم . ولی این که توسعه داده شود و اطلاعات جدید بیاید و بیشتر نور بیافتد روی این و یا این که بگویند مثلاً مدل انفجار بزرگ که شامل انبساط عالم است .در این حوزه حکومتی است در حوزه های دیگر درست نیست این را همین الآن هم قبول نداریم .
5 دقیقه و 27 ثانیه
ولی این که غلط باشد و منقلب بشود راجع به انبسلط عالم من نمی توانم این را بگویم و یعنی واقعاً کلیت مطلب را باید بپذیریم .
………………………….
22-
راوی
با توجه به پیشرفت های بشر در علوم فضایی امروزه خیلی مطمئن تر از زمانی که علامه سید محمد حسین طباطبایی در حال تألیف المیزان بودند می توانیم به جنبه ی اعجاز آمیز این آیه شریفه اشاره کنیم.
اجازه بدهید خصوصیاتی از اعجاز را که تا به حال بیان کرده ایم با نظریه انبساط عالم تطبیق دهیم.
اثبات نظریه ی انبساط عالم با کمک تکنولوژی پیشرفته ی تلسکوپ هابل ، فضاپیمای map w. و امواج رادیویی نشان می دهد که خبر دادن از این موضوع امر ممکنی است و خارق العاده بودن آن به این معنی است که قرن ها قبل از پیدایش این تکنولوژی های پیشرفته قرآن کریم پیامبر اکرم را به این موضوع خبر داده و ایشان از راه علل طبیعی غیر عادی به این موضوع واقف بوده است.
طبیعی است که این موارد از اعجاز قرآن وقتی برای ما روشن می شود که کشف جدیدی در علوم تجربی اتفاق می افتد و بعد در مراجعه ی به قرآن جنبه دیگری ازتفسیر آن آیه شریفه برای ما روشن می شود.
خبر دادن از یک موضوع کیهان شناسی در قرآن بدون کمک گرفتن از تکنولوژی پیشرفته تلسکوپ هابل ، فضاپیماها و امواج رادیویی برای پیامبری که به اذن الهی می تواند از راه علل طبیعی غیر عادی به این جهان و روابط آن آگاهی داشته باشد امری ممکن و در عین حال خارق العاده است.
اگر پیشرفت های جدید علمی رخ نمی داد شاید ما برای همیشه در تحلیل اینشتین نسبت به استاتیک بودن عالم می ماندیم و هیچگاه از اعجازی که در این ایه ی شریفه وجود داشت باخبر نمی شدیم.
اما بعضی از دانشمندان علوم تجربی سعی کرده اند تا معجزات را نیز با همان نگاهی که علل طبیعی عادی را تحلیل می کنند توضیح بدهند.علامه طباطبایی در این مورد می نویسد.
…………………………………………….
23
گرافیک
( اکبر منانی )امروزه دیگر علوم جدید نمیتوانند حوادث خارق العاده را انکار کنند و یا آن ها را نادیده بگیرند. مرتاضان و افرادی که اهل مجاهده ی با نفس هستند هر روز کار خارق العاده و عجیبی انجام می دهند به گونه ای که نشریات و روزنامه ها از اخبار مربوط به این موارد انباشته شده است و دیگر نمی توان در مورد اصل این امور شک و تردیدی به خود راه داد. و علی رقم نظریات مختلفی که برخی دانشمندان در اینباره دادهاند هنوز رازهای بسیاری در عالم هست.
اما دانشمندانی که در این امور تحقیق کرده اند این پدیده ها را معلول امواج مجهولی می دانند که ماهیت الکترو مغناطیسی دارد. فرضیه آن ها مبتنی بر این نظریه است که ریاضت های روحی دشوار به انسان قدرتی می دهد که می تواند امواج نامرئی قوی ای را که زائیده و یا همراه با اراده ی وی است به کار اندازد و بتواند در ماده تصرفات عجیب و خارق العاده ای انجام دهد.
سخنان دانشمندان عصر درباره معجزه و خوارق عادت تا اندازه ای درست است چون معقول نیست معلولی طبیعی علت طبیعی نداشته باشد و در عین حال رابطه طبیعی محفوظ باشد .
اما قرآن کریم نام آن علت را نبرده و نفرموده آن یگانه امر طبیعی که تمامی حوادث را چه عادی اش و چه آن ها که برای بشرخارق العاده است تعلیل می کند چیست ؟ و چه نام دارد؟ و کیفیت تأثیرش چگونه است ؟
این سکوت قرآن از تعیین آن علت بدان جهت است که از غرض عمومی آن خارج بوده ، زیرا قرآن برای هدایت عموم بشر نازل شد نه تنها برای دانشمندان و کسانی که فرضاً الکتریسته شناسند .
………………………………………….
24-
راوی
تابلوی سوم ……………………..حقیقت اعجاز و کرامت یکی است
چه رابطه ای بین اعجاز و کرامت وجود دارد ؟
اجازه بدهید در ابتدا یکی از کرامت های رسول مهربانی را عرض کنم.
امروزه انسان ها با کمک تکنولوژی پیشرفته جهت یابی می توانند جهت درست خانه ی خدا را در هر نقطه از جهان پیدا کنند. پس پیدا کردن جهت دقیق کعبه از فاصله ی بسیار دور یک امر ممکن است اما پیامبر اکرم قرن ها قبل بدون دسترسی به تکنولوژی های پیشرفته و جهت یاب های دقیق ماهواره ای با امداد الهی و از راه علل طبیعی غیر عادی به سمت جهت دقیق کعبه می ایستد.و این یعنی کرامت مثل معجزه یک امر ممکن خارق العاده است که از راه علل طبیعی غیر عادی اتفاق می افتد . این وجه تشابه کرامت با معجزه است.
از طرف دیگر بر خلاف نظریه انبساط عالم این کرامت پیامبر چون به صورت مورذی قابل بررسی است از طریق علوم تجربی به طور دقیق و یقینی قابل اثبات است.
………………………………………………………
25-
گرافیک
( داود نماینده )ما مسلمانان می دانیم که در موضوع تغییر قبله از بیت المقدس به کعبه، پیامبر اکرم توسط حضرت جبرئیل به سمت کعبه چرخیدند و پیامبر فرموده اند که محراب ایشان درست مقابل ناودان خانه ی خدا قرار گرفته است.
این تغییر قبله در مسجد النبی اتفاق افتاده و محراب پیامبر نیز در زمان ما موجود است پس علی القاعده ما با توجه به جهت محراب پیامبر می توانیم جهت قبله را نیز به درستی بیابیم. حال اگر ما بر اساس فرمول های ریاضی و جهت شناسی به این نتیجه برسیم که جهت قبله در محراب پیامبر درست نیست چه باید بگوییم ؟
قرن ها قبل علامه مجلسی و بسیاری از عالمان دینی با این مشکل مواجه شده بودند. ایشان با توجه به محاسبات ریاضی به این نتیجه می رسیدند که جهت قبله در محراب پیامبر اشتباه است و این گونه توجیه می کردند که جهت محراب به علت بازسازی بنای مسجد در طول سال های گذشته تغییر کرده است. سال ها این مشکل ذهن بسیاری از عالمان دینی را به خود مشغول کرده بودتا این که صد سال پیش یکی از عالمان دینی که در علم نجوم نیز متخصص بود این مشکل را حل کرد.
( اکبر منانی ) علامه سید محمد حسین طباطبایی در کتاب شریف المیزان می نویسد:
یکی از روش های تعیین قبله در گذشته محاسبه ی اختلاف طول و عرض جغرافیایی منطقه مورد نظر با شهر مکه بوده است. به دلیل عدم دقت وسایل اندازه گیری و فقدان وسایل ارتباطی تعیین طول جغرافیایی در گذشته دقیق نبوده است ،
حدود صد سال پیش یکی از عالمان دینی که در علم ریاضی نیز صاحب نظر بود به نام علامه سردار کابلی با کمک وسایل جدید و امکاناتی که در عصر حاضر برای بشر قابل دسترس است توانست طول دقیق جغرافیایی مکه و مدینه را به دست بیاورد و معلوم شد که جهت فبله محراب پیامبر کاملاً درست است.
( داود نماینده )امروزه به کمک پیشرفته ترین وسایل جهت یابی می توان اثبات کرد که محراب پیامبر در مسجد النبی به درستی مقابل کعبه قرار می گیرد.حال این سؤال پیش می آید که حضرت محمد (صلی الله علیه و آله ) چگونه توانسته اند بدون کمک گرفتن از غیب، در حال نماز جهت قبله را تشخیص دهد؟
…………..
26-
راوی
همانطور که می بینید بر خلاف قوانین کلی و جهان شمول، وقتی پای موضوعی جزئی و مشخص به میان می آید خیلی راحت می توانیم به کمک علوم جدید آن را ثابت و یا رد کنیم.
خوب این یکی از کرامت های پیامبر اکرم بود. شاید سؤال کنید که چرا نام این کار خارق العاده را معجزه نمی نامید و فرق بین معجزه و کرامت در چیست.
در واقع حقیقت کرامت پیامبر اکرم و اولیای الهی یکی است. تفاوت این دو در این است که اعجاز برای اثبات نبوت و امامت صورت می گیرد و همراه تحدی و مبارزه طلبی است ولی کرامت برای اثبات نبوت و یا امامت نیست.
به عبارت دیگر اینطوری می شود گفت که اعجاز کاملاً در انحصار پیامبران و امامان است برخلاف کرامت.
با بیان آخرین خصوصیتی که در این برنامه از اعجاز گفتیم با شما خداحافظی می کنیم.اما قبل از خداحافظی یک بار دیگر مروری کنیم بر خصوصیات اعجاز از منظر استاد جوادی آملی.